Rubens als kopiist

Beelden zijn nooit neutraal. Beautyfilters, Photoshop en AI zorgen ervoor dat wat we online zien steeds verder afdrijft van de werkelijkheid. Dit fenomeen is niet nieuw. Vier eeuwen geleden pasten kunstenaars al gelijkaardige strategieën toe. Wat kan een 17e-eeuwse schilder ons leren over beeldcultuur vandaag?

Voor dit project bouwde impact designer Mariette Van Gysegem verder op haar thesisonderzoek naar Peter Paul Rubens. Ze toonde aan hoe Rubens, lang vóór de uitvinding van Photoshop, subtiele maar bepalende ingrepen in zijn portretten doorvoerde. Zijn meer dan honderd kopieën naar portretten van oudere meesters bieden een inkijk in de schoonheidsidealen van de 17e eeuw. De aanpassingen in huidtextuur en kleur die hij aanbracht, waren gelinkt aan specifieke persoonlijkheidskenmerken, een praktijk toen bekend als fysiognomie.

Het academisch onderzoek werd vertaald naar een kindergids voor een denkbeeldige tentoonstelling die deze portretkopiëen samenbrengt. Hierin werd de link gelegd tussen de wereld van 17e-eeuwse schilders en filters op sociale media in de wereld van kinderen vandaag. Via co-creatie-workshops werd een interactief eindresultaat gecreëerd dat kinderen aanzet om zelf te kijken en te onderzoeken. De kunstgeschiedenis als vertrekpunt biedt een waardevolle afstand van het persoonlijke aspect van het uiterlijk, waardoor schoonheidsnormen en beeldmanipulatie op een laagdrempelige manier bespreekbaar worden. 

De impact van dit project reikt verder dan deze gids. Het toont dat kunstwetenschappelijk onderzoek een krachtig vertrekpunt biedt om hedendaagse thema's bespreekbaar te maken. Omdat het thema verdere verdieping vraagt, werd een fundingaanvraag ingediend om dit onderzoek te verdiepen én de weg te openen naar nog meer initiatieven die kunstgeschiedenis naar een breed publiek brengen.

Impact Designer: Mariette Van Gysegem - @mariettemaakt

Academiejaar: 25-26

Foto’s: Eline Tielliu